Hôm 21/2, ngân hàng BIDV thông tin đấu giá khoản nợ gần 1.300 tỷ của Vinaxuki (Công ty ôtô Xuân Kiên). Sau nhiều cố kỉnh của ông Bùi Ngọc Huyên, chủ tịch HĐQT công ty, đây được coi là dấu chấm hết cho một thương hiệu ôtô Việt, từng mang tới nhiều hy vọng và cả thất vọng cho giới chuyên môn và cả người tiêu dùng Việt.
Khi mới ra đời, quãng 2004-2009, Vinaxuki của ông Huyên sống rất tốt vì chỉ tụ hợp xe tải. Nhưng khủng hoảng kinh tế 2008 khiến những năm sau đó ôtô tải khó bán. Xe ế ẩm, lợi nhuận vơi. Đúng lúc này, ông Huyên tuyên bố muốn làm ôtô con, với chiếc concept VG.
Nhưng, Vinaxuki không có tiền. Vị nhà buôn, kỹ sư già nhiều lần viết thư cầu cứu Chính phủ viện trợ, để có tiền phát triển xe con. Nhưng thực tế, việc kinh doanh không thuần tuý như những gì vị kỹ sư già hô hào trên truyền thông. Ông Huyên đói vốn, xe mãi chỉ là chiếc vỏ xuất hiện ở triển lãm ôtô, không hơn. Giấc mơ ôtô Made in Vietnam, từ đó đứt gánh giữa đường.
Trong ngành ôtô, cần thấy sự dị biệt giữa xe thương mại (commercial car) và xe con (xe du lịch - passenger car). Xe con có đề nghị cao, phức tạp, và đương nhiên doanh thu và lợi nhuận sẽ tốt nếu công ty có một chiến lược kinh dinh, và cách điều hành kinh doanh tốt. Đối với xe thương mại, khách hàng là những công ty, những nhà chuyên nghiệp trong kinh doanh chuyên chở hàng hóa hoặc hành khách. Khi khách hàng ra quyết định mua một chiếc xe, thì đó là một quyết định đầu tư vảo sinh sản kinh doanh, không phải là cho tiêu dùng như xe con. Họ cân nhắc đề nghị của hoạt động kinh doanh đang có, phân tích tài chính về khoản đầu tư, phí vận hành, doanh thu dự kiến, điểm hòa vốn...
Các xe thương nghiệp thường có kích thước lớn, động cơ lớn, tần suất dùng cao nên nguyên tố môi trường trong quá trình dùng cũng rất quan yếu. Các tiêu chuẩn về khí thải tại thị trường của các nước phát triển rất cao, và khó đạt. nên chi, bản đồ sinh sản xe thương nghiệp trên thế giới rất rõ ràng, các hãng sản xuất xe thương nghiệp phân nhóm cho khu vực thị trường cao cấp và thị trường thấp cấp.
Vinaxuki kiêu hãnh là thương hiệu Việt sinh sản ôtô, nhưng đã thất bại. Theo một cựu quản lý cấp cao từng làm việc cho nhiều hãng xe sang tại Việt Nam, có nhiều nguyên nhân, nhưng căn bản nhất là:
Năng lực:
công ty chỉ mới bắt đầu vào sản xuất ôtô tải, thuộc phân khúc xe thương nghiệp, cho thị trường trong nước, với tiêu chuẩn chất lượng thấp. nên chi năng lực trong lĩnh vực sinh sản ôtô là hạn chế. Công ty nên giới hạn trong khuôn khổ xe tải, nâng cao năng lực, để sản xuất những mẫu xe tải chất lượng cao hơn, có thể xuất khẩu để tăng doanh số.
Thiếu chuẩn bị khi đổi thay chiến lược kinh doanh:
Công ty quá nông nóng phát triển và sinh sản xe du lịch. Đây là một lĩnh vực hoàn toàn khác và ít liên quan đến những thế mạnh, năng lực mà công ty đang có. Không chỉ Vinaxuki, rất nhiều công ty trong nước sau một thời kì phát triển mạnh, bất ngờ tuột dốc và vỡ nợ. Một vấn đề chung là năng lực yếu kém của bộ máy lãnh đạo, điều hành, quản lý của công ty. Sự thành công thường đến từ định hướng kinh doanh của người lãnh đạo đã hạp với điều kiện, xu thế của một thời đoạn khăng khăng. Khi có sự đổi thay của môi trường kinh doanh, mức độ cạnh tranh gia tăng, bộ máy quản lý của công ty không đủ năng lực để xây dựng lại chiến lược kinh dinh, tổ chức vận hành hiệu quả. Từ đó, sự thất bại là tất yếu.
Nguyên Khoa
