Có bệnh mà giấu
Bệnh nhân L.T.O, 53 tuổi, ngụ tại TP.HCM, từng có 3 lần sinh con qua ngả âm đạo. Nửa năm nay, bà O. thấy rất khó chịu vùng hội âm (vùng nằm giữa hậu môn và phần ngoài bộ phận sinh dục), thường bị són tiểu kèm tiểu khó, tiểu gấp nhưng ngại ngùng không đi khám.Đầu tháng 11, thấy không thể chịu được nữa, người bệnh mới “liều mình” đến gặp bác sĩ.
Tại bệnh viện, sau khi thăm khám, các thầy thuốc xác định bà O. bị sa thành trước âm đạo (sa bọng đái) độ III, sa tử cung độ II, sa thành sau âm đạo (kiểu túi sa trực tràng) độ I. Tình trạng sa của bệnh nhân được cho là khá nghiêm trọng. Các thầy thuốc sau đó đã tiến hành giải phẫu cho người bệnh bằng cách nâng đỡ thành trước âm đạo bằng mesh (dung lưới 4 nhánh) để sang sửa sa bóng đái, song song khâu nhất định cổ tử cung vào dây chằng cùng gai để tu tạo sa tử cung. Một tháng sau phẫu thuật, bà O. mới hết khó chịu do khối sa chèn lấn, không còn bị rối loạn chức năng tiểu, mọi sinh hoạt đều trở lại thông thường.
Cũng ngại ngùng, chị T.T.L 42 tuổi, nhà ở Tiền Giang đến bệnh viện chịu đựng cảnh sa nghiêm trọng vùng kín gần 4 năm. Giữa tháng 10/2019, khi không chịu đựng được cảnh rối loạn chức năng tiểu và tình dục, người bệnh mới đến bệnh viện để được các thầy thuốc khám.
Trường hợp của bà O. chỉ là một trong số rất nhiều nữ bệnh nhân bị sa tạng chậu đến khám khi bệnh trạng đã nghiêm trọng. Hầu hết bệnh nhân là đàn bà lớn tuổi và sinh nở nhiều lần.
Ảnh minh họa
Trong y khoa, sa tạng chậu là mực để chỉ các bệnh lý liên quan tới tình trạng sa các cơ quan vùng đáy chậu, cốt là qua âm đạo ở phụ nữ. Đây là duyên do dẫn đến các rối loạn đường tiểu, rối loạn tiêu hóa, rối loạn dục tình, mất thẩm mỹ vùng âm đạo gây nhiều phiền toái trong sinh hoạt cũng như ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người phụ nữ.
căn do của sa tạng chậu chính yếu do đàn bà mang thai và sinh đẻ nhiều lần. Bên cạnh đó, tình trạng suy yếu, nhão cơ sàn chậu do mãn kinh, lớn tuổi, dinh dưỡng kém cũng góp phần gây ra sa tạng chậu. Nguyên nhân quan trọng khác là rối loạn chức năng của các cơ quan đáy chậu như tắc đường tiểu dưới, táo bón… Các triệu chứng tiêu biểu của bệnh thường là đau vùng âm đạo, đau lưng dưới, tiểu không kiểm soát, tiểu khó, đi tiêu khó… Theo thời kì, diễn tiến bệnh thường sẽ ngày một nặng hơn khiến người bệnh đối diện với nhiều nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Sa tạng chậu có thể một hay nhiều cơ quan đáy chậu có thể cùng bị sa và sa ở nhiều mức độ khác nhau. Nhìn chung, ở chừng độ nhẹ có thể điều trị bảo tồn và tập vật lý trị liệu sàn chậu. Nếu ở mức độ nặng, người bệnh cần được giải phẫu.
40% nữ giới trên 50 tuổi mắc bệnh
Theo một nghiên cứu trên 27.342 phụ nữ lớn tuổi ở Mỹ, trong 16.616 người còn tử cung có 14,2% người bị sa tử cung, 34,2% người bị sa bọng đái và 18,6% người bị sa trực tràng. Riêng trong 10.727 người đã cắt tử cung, tỷ lệ sa bàng quang là 32,9%, sa trực tràng là 18,3%. Thống kê của Hội Sàn chậu TP.HCM, nhận định bệnh lý ảnh hưởng đến 40% đàn bà ở độ tuổi trên 50. Đáng lo ngại là trong số này, cứ 5 người thì có 1 người bị sa từ 2 cơ quan trở lên.
Bệnh lý sa tạng chậu chia làm 3 nhóm: sa khoang trước (gồm sa niệu đạo và bóng đái), sa khoang giữa (sa tử cung hay mỏm cụt âm đạo nếu đã cắt tử cung) và sa khoang sau (túi sa trực tràng, sa trực tràng). nguyên do gây ra tình trạng này lên đường từ sự tổn thương, suy yếu các cấu trúc cơ và dây chằng nâng đỡ sàn chậu.
Ở tuổi nhẹ, người bệnh sẽ bị són tiểu (tiểu không kiểm soát) làm hạn chế giao dịch tầng lớp. Khi bệnh diễn tiến đến thời đoạn nặng, tình trạng sa ra ngoài âm đạo sẽ gây viêm nhiễm thành âm đạo và cổ tử cung, khó đi tiểu, khó đi cầu, nhiều trường hợp gây chèn ép niệu quản gây thận ứ nước, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người bệnh, đến sinh hoạt vợ chồng và giao tiếp, sinh hoạt hàng ngày.
Tại Việt Nam hiện có nhiều phương pháp tiên tiến đã được áp dụng trong điều trị các bệnh lý sa tạng chậu, đem lại hiệu quả thiết thực cho người bệnh như giải phẫu điều trị tiểu không kiểm soát gắng sức ở nữ giới, giải phẫu điều trị sa bóng đái, sa tử cung ngả hội âm (dùng mesh 4 nhánh, mesh 6 nhánh, các biện pháp khâu nhất mực vào dây chằng cùng gai: mổ ngỏ, dùng kim xuyên thích hoặc dùng I-stitch …), các phẫu thuật điều trị sa sinh dục bằng nội soi ổ bụng…
Người phụ nữ biết mình mắc các bệnh về sa tạng chậu thường có tâm lý tự ti, ngại ngần dẫn đến việc tự chịu đựng, không chủ động thăm khám khiến bệnh ngày một trầm trọng hơn. Với sự phát triển của y khoa đương đại, ngày càng nhiều phương pháp đã được chứng minh về tính hiệu quả trong điều trị các bệnh lý sa tạng chậu. Do đó, ngay khi xuất hiện các triệu chứng, người bệnh nên các cơ sở y tế chuyên khoa để được chẩn đoán, tư vấn và điều trị kịp thời.
Đường tiểu: Són tiểu khi ho, khi chạy nhảy hoặc mang vật nặng; không nín tiểu được theo ý muốn khi mắc tiểu; tiểu đêm > 1 lần; tăng hay giảm cảm giác mắc tiểu, tiểu lắt nhắt > 8 lần/ngày; tiểu khó phải rặn; cảm giác đi tiểu không hết.
Đi tiêu: Són hơi, són phân khi ho, hắt xì hay chạy nhảy; không giữ được theo ý muốn khi mắc xì hơi hoặc mắc đi tiêu; táo bón kéo dài, đi tiêu khó phải dùng thuốc bơm hoặc thuốc uống.
Đường sinh dục: Sa tử cung; sa bàng quang và sa trực tràng, ruột.
Rối loạn tình dục: giao phối đau; giảm cảm giác; cảm giác cửa mình rộng.
Đau vùng chậu mãn tính: Đau vùng thắt lưng chậu; đau vùng bụng dưới, vùng âm hộ.
Theo Viện Sức khỏe phụ nữ, tỷ lệ tổng quát của sa tạng chậu khoảng 41%. hồ hết bệnh nhân đều bị bệnh lý gây ảnh hưởng đến chức năng dục tình và có khoảng 11% phải sang trọng giải phẫu điều trị.
Một nghiên cứu năm 2017 tại BV. Hùng Vương (TP.HCM) thống kê trên gần 300 bệnh nhân sa tạng chậu cho thấy khoảng 90% bệnh nhân bị rối loạn chức năng dục tình, trong đó người bị sa tạng chậu độ III có nguy cơ rối loạn chức năng sinh lý cao gấp 8 lần người thông thường và cao gấp 4 lần người bị sa tạng chậu cấp độ II.
PHƯƠNG NGHI
PGS.TS.BS. NGUYỄN VĂN ÂN
